O biznesie Planowaniu i Pomysłach na biznes

Trochę o tym. Trochę o tamtym. Zawsze wokoło biznesu.

Czym jest zastaw na rzeczy ruchomej

Napisane 15.12.2020 przez BiznesPlan.me

Tagi: zabezpieczenia kredytu, bankowość, finanse, ekonomia, biznes, firma, kredyty,

Zastaw na rzeczy ruchomej uregulowany jest w art. 306 – 307 k. c., zwany zastawem na zasadach ogólnych. Powstaje on w drodze umowy między kredytobiorcą (zastawcą) a bankiem (zastawnikiem). Bank może dochodzić zaspokojenia z rzeczy ruchomych , bez względu na to, czyją stały się własnością i z pierwszeństwem przed wierzycielami osobistymi właściciela rzeczy. Przedmiot zastawu może być własnością kredytobiorcy lub innej osoby. Aby ustanowić zastaw potrzebna jest pisemna umowa pomiędzy bankiem a właścicielem rzeczy, na której ma być ustanowiony zastaw oraz wydanie rzeczy bankowi lub osobie trzeciej, na którą strony się zgodziły.   

Prawem zastawu można obciążyć jedną rzecz, a także kilka jednocześnie. Jeśli kredytobiorca zaciąga kredyt w celu nabycia maszyn w drodze umowy leasingowej, bank jako zabezpieczenie kredytu może ustanowić zastaw na nabywaniu przez kredytobiorcę maszyn. Umowa zastawu będzie wówczas zawierana między bankiem a firmą leasingową ,a kredytobiorca zostanie wskazany, jako osoba trzecia u której znajduje się przedmiot zastawu.

Bank nie może zastrzec w umowie, że zastawca przed wygaśnięciem zastawu nie dokona zbycia lub obciążenia rzeczy. Natomiast, gdy rzecz zostanie narażona na utratę lub uszkodzenie bank może żądać złożenia rzeczy do depozytu sądowego, zwrotu tej rzeczy z jednoczesnym ustanowieniem innego zabezpieczenia kredytu lub sprzedaży rzeczy (zastaw przechodzi na uzyskaną cenę, która powinna być złożona do depozytu sądowego).

Zastaw rejestrowy uregulowany jest w ustawie z 06.12.1996 r., o zastawie rejestrowym i rejestrze zastawów (Dz. U. nr 149, poz. 703 z późn. zmianami). Wcześniej znany jako bankowy zastaw rejestrowy uregulowany w art. 308 i 312 k. c. oraz 30 ust. 2 i 3 prawa bankowego. Istotą jego jest to, że w celu zabezpieczenia udzielonych przez bank kredytów można ustanowić na rzecz banku zastaw na rzeczach ruchomych zastawcy z pozostawieniem ich w posiadaniu kredytobiorcy lub osoby trzeciej. Nie może on jednak zabezpieczać innych wierzytelności bankowych (np. poręczenia, gwarancji).  Tak więc zgodnie z art. 7 ustawy, przedmiotem zastawu mogą być rzeczy ruchome, z wyjątkiem statków morskich wpisanych do rejestru okrętowego oraz prawa majątkowe, jeśli są zbywalne.

W szczególności można nim obciążyć:
- rzeczy oznaczone co do tożsamości
- rzeczy oznaczone co do gatunku, jeżeli w umowie zastawniczej określona zostanie ich ilość oraz sposób wyodrębnienia od innych rzeczy tego samego gatunku
- zbiór rzeczy ruchomych lub praw stanowiących całość gospodarczą, choćby jego skład był zmienny
- prawa na dobrach niematerialnych
- prawa z papierów wartościowych

Ustawa przewiduje również możliwość ustanowienia zastawu na rzeczach, które zastawca zdobędzie dopiero w przyszłości. Obciążenie zastawem staje się wówczas skuteczne z chwilą ich nabycia przez zdobywcę. Przedmiot zastawu, choć jeszcze nie istniejący, powinien być nazwany, skonkretyzowany, a jego zaistnienie w przyszłości powinno wynikać, np. z zawartej umowy o jego wykonanie bądź innej, traktującej o jego powstaniu lub nabyciu w przyszłości. Ustanowienie zastawu na wierzytelnościach przyszłych lub warunkowych wymaga określenia najwyższej sumy zabezpieczenia.  

Bankowy zastaw rejestrowy różni się od ogólnego zastawu tym, że przedmiot zastawu może pozostać w posiadaniu kredytobiorcy. Do ustanowienia zastawu bankowego konieczne jest spisanie umowy między bankiem a kredytobiorcą, umowa zaś powinna być wpisana do rejestru zastawów danego banku. Zastaw powstaje wraz z wpisaniem umowy do rejestru.  Umowa taka powinna określić przedmiot zastawu w sposób umożliwiający jego identyfikację, tj. przez podanie nazwy, marki, numeru fabrycznego maszyn i urządzeń, a przy surowcach i materiałach - ich rodzaju i gatunku.

Zastaw bankowy pozostaje w mocy na rzeczach obciążonych, bez względu na zmiany, jakim może ulec przedmiot zastawu w toku przetwarzania, natomiast w przypadku połączenia rzeczy obciążonej z innymi rzeczami zastawu obejmuje również te inne rzeczy. Przedmioty objęte zastawem powinny być oznaczone w sposób widoczny i trwały, tak by nie mogły być nabyte w dobrej wierze przez osoby trzecie.    Z kolei, gdy kredytobiorca zużyje do produkcji np. zastawione surowce, zastaw przechodzi z mocy prawa na wytworzone z nich przedmioty (półfabrykaty).  Zastaw na prawach ustanowiony jest w celu zabezpieczenia udzielonego przez bank kredytu, przy czym prawa te muszą być zbywalne.

Aby ustanowić zastaw potrzebne jest zawarcie umowy w formie pisemnej z datą pewną czyli notarialnie lub urzędowo poświadczoną pomiędzy bankiem a właścicielem dokumentu stwierdzającego prawo, na którym ma być ustanowiony zastaw. Dokument stwierdzający prawo powinien być wydany bankowi, o ile przepisy dotyczące obrotu papierami wartościowymi nie stanowią inaczej. Termin ważności dokumentu nie może upłynąć przed datą spłaty kredytu.

Zastaw na prawach może być ustanowiony zwłaszcza na:
1) wkładach na imiennych książeczkach oszczędnościowych płatnych na każde żądanie oraz terminowych (z wyjątkiem książeczek zawierających na drugiej stronie okładki w rubryce „zastrzeżone” wpisy o zakazie wypłat na mocy orzeczenia sądu)
2) udziałach w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością (zastaw na całym udziale). Umowa pisemna spółki może uzależnić zbycie lub zastawienie zastawu od zezwolenia spółki albo w inny sposób ograniczyć. Zastaw udziału staje się skuteczny wobec spółki w momencie, gdy spółka otrzyma o tym zawiadomienie od banku lub zastawcy
3) prawach w zakresie wynalazczości tj. na patencie, prawie ochronnym, prawie do patentu, prawie do prawa ochronnego, prawach z umowy licencyjnej, prawach z innej niż licencja umowy o korzystaniu z projektu wynalazczego. Przedmiotem zastawu mogą być jedynie autorskie prawa majątkowe. Fakt ustanowienia zastawu na prawach z patentu powinien zostać odnotowany w rejestrze patentowym prowadzonym przez Urząd Patentowy
4) papierach wartościowych, takich jak akcje, obligacje, weksle własne i trasowane

Ustanowienie zastawu na akcjach imiennych (świadectwach tymczasowych) wymaga ujawnienia tego na akcji oraz wydania dokumentu akcyjnego zastawnikowi. Poza tym powinno być ono odnotowane w księdze akcyjnej. W przypadku przedsiębiorstwa maklerskiego po przedstawieniu umowy zastawu, dokonuje ono przeniesienia papierów wartościowych na blokowane konto rachunku papierów wartościowych. Nie można jednak ustanowić zastawu na prawie użytkowania, gdyż jest ono niezbywalne.

To Cię zainteresuje: Rodzaje ryzyk bankowych

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Poprzedni artykuł:Co to jest hipoteka
Następny artykuł:Co to jest kaucja bankowa